بررسی و تحلیل علل ایجاد ادعاهای پیمانکاری قراردادهای طرح و ساخت عمرانی پروژه‌های زیرزمینی کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد رشته‌ی مدیریت پروژه و ساخت؛ دانشکده‌ی معماری؛ دانشگاه تهران

2 استادیار؛ گروه مدیریت پروژه و ساخت؛ دانشکده‌ی معماری؛ دانشگاه تهران

3 استاد؛ گروه معماری؛ دانشکده‌ی معماری؛ دانشگاه تهران

چکیده

در اکثر پروژه­‌ها، امکان بروز ادعاهایی از سوی عوامل مخصوصا پیمانکاران وجود دارد. این ادعاها اثرات منفی بر اجرای پروژه می­‌گذارد. اگرچه در هیچ پروژه­ای نمی‌­توان احتمال بروز این ادعاها را از میان برد، اما می‌­توان با شناسایی علل اصلی ایجاد ادعاها، تا حد زیادی از وقوع آن­‌ها در پروژه‌های آتی جلوگیری کرد. به همین دلیل در این پژوهش با استفاده از مطالعه‌ی کتابخانه­‌ای، مصاحبه‌ با خبرگان و بررسی دقیق اسناد و مدارک مرتبط، داده‌­های مورد نیاز جمع­‌آوری و 250 مورد علل مرتبط با ایجاد ادعا در پروژه­‌های طرح و ساخت زیرزمینی شناسایی شده است. پس از تجزیه و تحلیل این موارد، پرسشنامه‌ی بسته شامل فراوانی و شدت تاثیر علل ایجاد ادعا در میان عوامل ایجاد آن شامل کارفرما و مشارکت طرح و ساخت که در انواع پروژه‌­های زیرزمینی از جمله‌ی پروژه­‌های تونلسازی شهری و غیر ­شهری فعالیت دارند، توزیع و بر اساس نظرهای جمع­‌آوری شده، مهم‌ترین علل ایجاد ادعا شناسایی و بر اساس شاخص اهمیت مورد ارزیابی کمی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Causes of Contractor’s Claims in the DB Contracts of Underground Projects in Iran

نویسندگان [English]

  • Hadi Talkhabi 1
  • Majid Parchami Jalal 2
  • Mahmood Golabchi 3
1 Analysis of the Causes of Contractor’s Claims in the DB Contracts of Underground Projects in Iran
2 Assistant Professor; Faculty of Architecture; University of Tehran
3 Professor; Faculty of Architecture; University of Tehran
چکیده [English]

In the most of projects, there is a possibility of claim occurrence between both contract sides especially by contractors. These claims negatively affect project utilization but can be prevented by perception of main causes of occurrence. In this regard, authors gathered 250 reasons related to claim in underground design-Build projects. After analyzing of these reasons, closed questionnaires including frequency and intensity of impact in three levels (first level consists of 5 groups, second level consists of 16 groups and third one including 43 groups) were prepared and distributed through relevant parts who are active in different sectors of underground projects. Then according to the result of this questionnaires the most important Causes of claims were determined.
 
Introduction
Growth of claims in construction projects has an inverse correlation with triangular goals of project management (time, cost and quality). In the one hand, the need for faster utilization of a project has caused using design-build method. In the other hand, lack of enough knowledge of design-build method in Iran makes claims occurrence inevitable, especially in underground projects that have a complex nature. If the factors of claim occurrence can be recognized, it might be a preventable issue. In this paper, the most important causes of claims in underground design-build projects have been studied and analyzed.
 
Methodology and Approaches
In this research, qualitative and quantitative data have been collected by literature review studies, conducting semi-structured interview with experts and examination of documents relevant to real claims of some underground design-build projects. After analysis of these cases, closed questionnaires were prepared and according to the completed questionnaires, claim causes base on importance criteria in underground design-build projects were determined.
 
Results and Conclusions
It is showed that, If causes considered before starting a project, claim occurrence and its subsequent future conflicts can be prevented. In addition, non-technical factors such as claims should have a similar degree of importance as technical factors in underground design-build projects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • DB contract
  • Causes of claims
  • Risk analysis
  • Importance criteria
  • Underground projects
[1]     قربانی، ع. (1384). بررسی علل عمده و منشا ادعاهای مالی پیمانکاران و راه‌های کنترل آن در پروژه­های عمرانی کشور. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد. دانشکده‌ی مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

[2]     Moura, H., & Teixeira, J. C. (2005). Claims in Railway Projects in Portugal. Proceedings of the CIB W102-2005, International Conference on Information and Knowledge Management in a Global Economy: Challenges and Opportunities for Construction Organizations. Delft: Conseil International du Bâtiment.

[3]     کتابی، م. (1388). تحلیل علل طرح ادعاهای پیمانکاران با رویکرد پیشگیری در مرحله‌ی واگذاری قرارداد. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد. دانشکده‌ی مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

[4]     سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور. (1384). ضوابط اجرای روش طرح و ساخت. شابک: 2-666-425-964. http://swid.maj.ir/

[5]     آقاخانی، ح. (1391). ارائه‌ی الگوی پیشگیری و مدیریت ادعا در قراردادهای طرح و ساخت و EPC. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد. دانشکده‌ی مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.

[6]     شاکری، ا.، و سجادی، س. و. (1390). مقایسه‌ی تطبیقی بین سه شرایط عمومی سه‌عاملی، طرح و ساخت داخلی و طرح و ساخت صنعتی (5490) در حوزه‌ی تغییرات در پروژه. هفتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.

[7]     امام جمعه­زاده، م. (1383). مقایسه‌ی تطبیقی برخی از پژوهش­های انجام شده در مورد سیستم­های انجام پروژه. اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.

[8]     پرچمی جلال، م. (1388). بررسی چالش‌های حقوقی و فنی استفاده از قراردادهای تیپ طرح و ساخت و EPC ایران و فیدیک.اولین کنفرانس ملی اجرای پروژهبه روشEPC.

[9]     Vidogah, W., & Ndekugri, I. (1997). Improving Management of Claim: Contractor’s Perspective. Journal of Management in Engineering, 13(5), 37-44. http://dx.doi.org/10.1061/(ASCE)0742-597X(1997)13:5(37).

[10]  سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور. (1383). فرهنگ واژگان نظام فنی و اجرایی کشور. http://www.trudo.ir/2576_orig.pdf .

[11]   تلخابی، هـ . (1392). بررسی علل ایجاد ادعاهای پیمانکاری و تاثیر آن بر هزینه‌ی پروژه در پروژه­های طرح و ساخت کشور. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد. دانشکده‌ی معماری. دانشگاه تهران.

[12]  Love, P. E. D., Davis, P. R., Kerry London, K., & Jasper, T. (2008). Causal Modelling of Construction Disputes. Proceedings of the 24th Annual ARCOM Conference(pp. 869-878). ARCOM: Association of Researchers in Construction Management. http://www.arcom.ac.uk/-docs/proceedings/ar2008-869-878_Love_et_al.pdf.

[13]  Moura, H., & Teixeira, J. C. (2007). Types of Construction Claims: A Portuguese Survey. Proceedings of the 23th Annual ARCOM Conference (pp. 129-135). ARCOM: Association of Researchers in Construction Management. http://www.arcom.ac.uk/-docs/proceedings/ar2007-0129-0135_Moura_and_Teixeira.pdf.

[14]  Acharya, N. K., Lee, Y. D., & Im. H. M. (2006). Conflicting Factors in Construction Projects: Korean Perspective. Engineering, Construction and Architectural Management, 13(6), 543-566. http://dx.doi.org/10.1108/09699980610712364.

[15]  Zaneldin, E. K. (2006). Construction Claims in United Arab Emirates: Types, Causes, and Frequency. International journal of Project Management, 24(5), 453-459. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijproman.2006.02.006.

[16]  Tochaiwat, K., & Chovichien, V. (2006). A Survey of Thai Contractors' Construction Claim Management. Proceedings of The Tenth National Convention on Civil Engineering (pp. 7-11). https://scholar.google.com/scholar/A Survey of Thai Contractors' Construction Claim Management.

[17]  Chan, E. H. W., & Suen, H. C. H. (2005). Dispute Resolution Management for International Construction Projects in China. Management Decision, 43(4), 589-602. http://dx.doi.org/10.1108/00251740510593576.

[18]  Semple, C., Hartman, F., & Jergeas, G. (1994). Construction Claims and Disputes: Causes and Cost/Time Overruns. Journal of Construction Engineering and Management, 120(4),785-795. http://dx.doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9364(1994)120:4(785).

[19]  فتحی، ز. (1387). دلایل موثر در بروز دعاوی در قراردادهای پروژه­های شهری. پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد. دانشکده‌ی مهندسی عمران. دانشگاه علم و صنعت ایران.

[20]  Sterman, J. D. (2000). Business Dynamics: Systems Thinking and Modeling for A Complex World. McGraw-Hill. ISBN: 0-07-231135-5. http://web.boun.edu.tr/ali.saysel/Esc578/Sterman%2013.pdf.

[21]  مومنی، م.، و مروتی شریف­آبادی، ع. (1385). مدل­سازی پویایی سیستم صف با استفاده از رویکرد پویایی سیستم. دانشور رفتار. 13(17)، 1-14. http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/57913851705.pdf .

[22]  Love, P. E. D., Davis, P. R., Ellis, J. M., & Cheung, S. O. (2008). A Systemic View of Dispute Causation. International Journal of Managing Projects in Business, 3(4), 661-680. http://dx.doi.org/10.1108/17538371011076109.

[23]  خاکی، غ. (1384). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌‌نامه­نویسی. تهران: کانون فرهنگی انتشاراتی بازتاب. شابک: 7-21-6370-964.