توسعه‌‌ی پایدار شهری با استفاده از فضاهای زیرسطحی- مطالعه‌ی موردی: محدوده‌ی میدان تجریش تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته‌ی کارشناسی‌ارشد طراحی شهری؛ دانشکده‌ی مهندسی معماری و شهرسازی؛ دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

توسعه‌ی پایدار شهری با رویکرد استفاده از فضاهای زیرسطحی یکی از رهیافت‌های نوین در زمینه‌ی شهرسازی است. این رویکرد ضمن استفاده از قابلیت‌های مثبت فضاهای زیرسطحی تلاش می‌کند تا مسایل و مشکلات شهرها از قبیل کمبود فضا، مسایل حمل و نقل و زیست‌محیطی را حل نماید. هدف این مقاله، مطالعه‌ی فضاهای زیرسطحی، جنبه‌ها و فواید استفاده از این فضاها از دیدگاه توسعه‌ی پایدار شهری با روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و بررسی موردی نمونه‌ها است. پس از طرح مساله و اهمیت آن، به تبیین مفهوم توسعه‌ی پایدار و ویژگی‌های فضاهای زیرزمینی پرداخته شده است. در مطالعه‌ی موردی، محدوده‌ی میدان تجریش تهران، با زمینه‌ها و عناصر طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی و همچنین مسایل متعدد در ابعاد ترافیکی، زیست‌محیطی و فضایی بررسی شده است. در این پژوهش توسعه‌ی زیرسطحی محدوده‌ی میدان تجریش به صورت ترکیبی از توسعه‌های نقطه‌ای و خطی پیشنهاد شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که توسعه‌ی فضاهای زیرزمینی با رعایت اصول پایداری می‌تواند در حل مسایل شهری بویژه در شهرهای بزرگ و مراکز متراکم آن‌ها موثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sustainable Urban Development Using Underground Space Development Approach-A Case Study: Tajrish Square, Tehran

نویسنده [English]

  • Asghar Molaei
M.Sc. in Urban Design; Faculty of Architecture and Urban development; Iran University of Science and Technology
چکیده [English]

Using underground spaces is one of the new approaches in sustainable urban developments. This approach is intended to solve some urban problems such as shortage of spaces, traffic and environmental issues. This research aims to introduce various underground spaces, their aspects and benefits in the context of urban underground development. In this paper, after defining the problem and explaining its importance, the concepts of sustainable development and underground spaces are described. Underground spaces are then analyzed from climatic, traffic and environmental viewpoints. As a case study, the underground development of Tajrish Square is proposed.
 
Introduction
In the past ages, underground spaces have been used due to traditional needs and reasons; but in the contemporary age, extensive construction and use of underground spaces are a new approach in urban development in the world and especially in Iran. Studying the history of the subject indicates that today with the advent of technical inventions and modern evolutions, the development of such spaces especially urban infrastructure are essential due to increasing unfavorable climatic conditions, transportation problems, lack of space on the surface, and environmental pollutions, in addition for the purpose of safety and security improvement. A new approach is introduced in this paper to solve urban problems and supply urban needs such as urban infrastructure, tunnels, underground parking, storages and refineries.
 
Methodology and Approaches
Underground development approach has been used in this research considering historical, descriptive and analytical methods in a case study. The methods and software programs used in this research include GIS, AutoCAD, and other software programs for analyzing, designing and rendering.
  
Results and Conclusions
The results of this paper show that underground spaces have basic and positive potentials in the sustainability context. These potentials consist of having a constant temperature, sustainability in harsh climates, stability in critical conditions and accidents, source of space, energy, etc. Urban underground development approach can be used for solving urban problems and upgrade sustainability. In Tajrish Square, transportation problems, unfavorable climate, lack of space, in addition to distinctive natural, historical and cultural features are observed. Using people-oriented qualities of urban design and alternatives of underground development from minimum intervention to maximum intervention are presented. After the assessment of the above-mentioned influencing factors the best alternative is selected. Ultimately urban underground space design framework and guideline with emphasis on Tajrish Square are presented in this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Design
  • underground development
  • Tajrish Square
  • SWOT Analysis
  • Underground Transportation
  • Intervention Levels
[1]    استرلینگ، آر.، و کارمودی، جی. (1388). طراحی فضاهای زیرزمینی (ویرایش اول). (و. ر. ابراهیمی، ترجمه.) مشهد، ایران: نشر مرندیز. شابک: ٩٧٨٦٠٠١٠٦٠١٦٨.

[2]     Kauffman, A. (2012). Urban Heat Island Effect. Retrieved March 02, 2013, from Southwest Urban Hydrology Web Site: http://www.southwesturbanhydrology.com/urbanization-concerns/urban-heat-island-effect/.

[3]    واتسون، دی.، و لبز، کی. (1382). طراحی اقلیمی: اصول نظری و اجرایی کاربرد انرژی در ساختمان. ص 123-125. (و. قبادیان و م. ف. مهدوی، ترجمه) تهران، ایران: انتشارات دانشگاه تهران. شابک : 3-3875-03-964.

[4]    لقایی، ح.، و محمدزاده‌‌تیتکانلو، ح. (1378). مقدمه‌ای بر مفهوم توسعه‌ی شهری پایدار و نقش برنامه‌ریزی شهری. نشریه‌ی هنرهای زیبا، 6، 32-43. تهران، ایران: دانشگاه تهران.

[5]    خاتمی، س. م. ج.، و فلاح، م. ح. (1389). جایگاه آموزش پایداری در معماری و ساختمان. نشریه‌ی صفه، 20 (50)، 21-34. تهران، ایران: دانشگاه شهید بهشتی.

[6]    عزیزی، م. م. (1380). توسعه‌ی شهری پایدار، برداشت و تحلیلی از دیدگاه‌های جهانی. نشریه‌ی صفه، 11 (33)، 15-27. تهران، ایران: دانشگاه شهید بهشتی.

[7]    ردریک، آر.، و بوتلر، کی. (1387). مکان‌ها و مکان‌سازی، استانداردهای برنامه‌ریزی و طراحی شهری انجمن شهرسازی آمریکا، ص 328-334. (گ. اعتماد، م. بهزادفر، و س. صالحی میلانی، ترجمه) انتشارات جامعه‌ی مهندسین مشاور ایران. شابک: 7-2411-04-964-978.

[8]    مولایی، الف. (1389). طراحی شهری انسان‌مدار با رویکرد توسعه‌ی زیرسطحی شهری-نمونه‌ی موردی محدوده‌ی میدان قدس تا میدان تجریش تهران. تهران، ایران: پایان‌نامه‌ی کارشناسی‌ارشد شهرسازی- طراحی شهری، دانشگاه علم ‌و صنعت ایران.

[9]     Golany.S. G., & Ojima.T. (1996). Geo-Space Urban Design. New York: John Wiley. ISBN-13: 9780471162520.

[10] Parriaux, A., Blunier, P., Maire, P., & Tacher, L. (2007). The Urban Underground in the Deep City Project: for Construction but not only. The Associated Research Centers for Urban Underground Space (ACUUS) 11th Conference on Underground Space: Expanding the Frontiers. Athens.http://www.thinkdeep.nl/documents/Papers/Parriaux.pdf .

[11] Bobylev, N. (2009). Mainstreaming Sustainable Development into A City’s Master Plan: A Case of Urban Underground Space Use. Land Use Policy, 26(4), 1128-1137. http://dx.doi.org/10.1016/j.landusepol.2009.02.003.  

[12] Liu, N., & Zhang, C. (2011). Based on Energy-Saving of Utilization and Development of Urban Underground Space Resource of Qingdao. Energy Procedia, 5(IACEED2010), 15-19. http://dx.doi.org/10.1016/j.egypro.2011.03.003.

[13] Barker, M. B. (1986). Using the Earth to Save Energy: Four Underground Buildings. Tunneling and Underground Space Technology, 1(1), 59-65. http://dx.doi.org/10.1016/0886-7798(86)90129-X.

[14]بینا، م. (1386). تجزیه و تحلیل اقلیمی شوادان‌ها در خانه‌های دزفول. نشریه‌ی هنرهای زیبا، 33، 37-46. تهران، ایران: دانشگاه تهران.

[15] Sterling, R. L., & Godard, J. P. (2005). GeoEngineering Considrations in the Optimum Use of Underground Space. ITA-Technical Report. ITA-AITES: http://www.ita-aites.org/index.php?id=64.

[16]  گلکار، ک. (1379). طراحی شهری پایدار در حاشیه‌ی شهرهای کویری. نشریه‌ی هنرهای زیبا، 8، 43-52. تهران، ایران: دانشگاه تهران.