دانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311115120260321بررسی عددی پاسخ طیف شتاب لرزه‌ای در تونل‌های شهری مدفون در خاک‌های ریزدانه122384110.22044/tuse.2026.16934.1505FAمهدیمخبریدانشجوی دکترای ژئوتکنیک؛ گروه مهندسی عمران، واحد استهبان، دانشگاه آزاد اسلامی، استهبان، ایران.حسینخادمی ماشاریعضو هیات علمی، گروه مهندسی عمران، واحد استهبان، دانشگاه آزاد اسلامی، استهبان، ایران.غلامرضاعاطفت دوستاستادیار و عضو هیات علمی گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد استهبان، ایران.Journal Article20251012این مطالعه به بررسی عددی پاسخ طیف شتاب لرزه‌ای در تونل‌های شهری مدفون در خاک‌های ریزدانه می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل تأثیر عمق مدفون تونل(یا ضخامت آبرفت) بر پاسخ لرزه‌ای تونل‌های با قطرهای مختلف ۶، ۹ و ۱۲ متر و نوع خاک ماسه سیلتی، رس سیلتی و آبرفت بر شتاب طیفی سطح زمین است. تحقیق با استفاده از نرم‌افزار ABAQUS و به کارگیری مدل رفتاری غیرخطی دراکر-پراگر، شبیه‌سازی‌های دینامیکی دو بعدی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که حضور تونل به‌طور کلی موجب تغییرات در مقدار طیف پاسخ شتاب می‌شود. با افزایش عمق اثر حضور تونل کاهش می‌یابد، به‌طوری که در عمق ۴۰ متری، شتاب طیفی در تمامی موارد کمتر از حالت میدان آزاد می‌باشد. قابل‌توجه‌ترین پدیده، تقویت موضعی شتاب طیفی در عمق میانی ۳۰ متری بود. بیشترین میزان تقویت در خاک ماسه سیلتی و برای تونل با قطر ۱۲ متر رخ داده و شتاب طیفی به g 41/8 می‌رسد که نشان‌دهنده افزایش 62/2 درصدی نسبت به حالت بدون تونل بود. در خاک رس سیلتی نیز در شرایط بحرانی، افزایشی حدود ۷ درصدی مشاهده شد. این نتایج بر پیچیدگی اندرکنش خاک-سازه و لزوم درنظرگیری اثر تونل‌ها در ارزیابی خطر لرزه‌ای و طراحی سازه‌های سطحی مجاور تأکید می‌کندhttps://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3841_f11c384a4841f443a6378d562bf1fb67.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311115120260321بررسی عددی تاثیر پرکننده خرده لاستیک (TDA)درکاهش نیروهای داخلی تونل کند و پوش واقع در عمق‌های مختلف تحت شرایط استاتیکی2342393510.22044/tuse.2026.16992.1506FAامیرحسیناقلیدسدانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی عمران-ژئوتکنیک؛ دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوجمسعودرابطی مقدماستادیار؛ دکتری ژئوتکنیک، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوجهادیصیادپوراستادیار؛ دکتری سازه، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوجام البنینپیرسبزیدانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی عمران-ژئوتکنیک؛ دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوجJournal Article20251021طراحی سازه‌های زیرزمینی، به ویژه تونل‌ها، همواره نیازمند ارزیابی دقیق نیروهای داخلی ناشی از فشارهای استاتیکی سرباره وارد بر پوشش تونل است. در این راستا، استفاده از مصالح سبک و انعطاف‌پذیر همچون خرده لاستیک مشتق شده از تایرهای فرسوده (TDA) به عنوان مصالح اطراف تونل، راهکاری نوین و مؤثر در کاهش تنش‌های وارده به سازه محسوب می‌شود. این ماده با ویژگی‌هایی نظیر وزن مخصوص کم، مدول سختی پایین، و قابلیت جذب تنش، می‌تواند نقش قابل توجهی در بهبود رفتار مکانیکی تونل ایفا کند. در پژوهش حاضر، عملکرد خرده لاستیک TDAدر کاهش نیروهای داخلی تحت شرایط بارگذاری استاتیکی به صورت عددی بررسی شده است. ابتدا مدل عددی از طریق یک تونل کند و پوش بررسی شده در چین مورد راستی آزمایی قرار گرفت. تونل در سه نسبت عمق بدون بعد h/a=1.5,2.5,3.5 در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد با افزایش عمق مدفون، نیروهای برشی و گشتاورهای خمشی افزایش می‌یابد، اما میزان افزایش در حالت استفاده از خرده‌لاستیک کمتر است. به‌طور متوسط، درحضور خرده لاستیک، نیروی برشی در اجزای تونل بین ۲۰ تا ۵۷ درصد و گشتاور خمشی بین ۱۵ تا ۳۵ درصد کاهش یافت و بیشترین کاهش مربوط به دیواره‌های جانبی تونل بود. همچنین، جابجایی قائم بیشینه با حضور خرده‌لاستیک افزایش یافت که بیانگر کاهش سختی مؤثر خاک اطراف تونل است. در نتیجه، خرده‌لاستیک با ایجاد رفتار نرم‌تر در توده خاک موجب توزیع مجدد تنش‌ها و کاهش نیروهای داخلی تونل می‌شود، هرچند تغییرشکل کلی اطراف سازه افزایش یافت.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3935_42e098b12f5a91139065c5365a39edba.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311115120260321عمل‌آوری به‌عنوان راهکاری در مدیریت مخاطرات زمین‌شناسی در حفاری تونل با ماشین‌های EPB (مطالعه موردی: توسعه جنوبی خط ۶ متروی تهران)4356393610.22044/tuse.2026.17726.1510FAحمیدرضاطاهرخانیدانشآموخته دکتری مهندسی معدن- مکانیک سنگ؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، دانشگاه تهران،حسنبخشنده امنیهدانشیار؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، دانشگاه تهرانجعفرحسن پوردانشیار؛ دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه تهرانعمادخراسانیدکتری مهندسی معدن – مکانیک سنگ، شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، مدیریت خط 6 متروی تهرانJournal Article20260522امروزه با توجه به پیشرفت تکنولوژی و همچنین به صرفه بودن اقتصادی، فناوری EPB در زمین‌های درشت دانه و حتی همه انواع سنگ‌ها نیز با موفقیت اجرا می‌شود. عملکرد ماشین‌های EPB، چه در خاک و چه در سنگ، به طور چشمگیری به عمل‌آوری مناسب مواد حفاری شده بستگی دارد. در مسیر حفر تونل، ماشین‌های EPB-TBM با مخاطرات بسیاری همانند نبود یا کمبود ریزدانه در لایه‌های سنگی و خاکی تحت حفاری، انسداد، حد بالای نفوذپذیری مصالح حفاری شده، سایش و خورندگی روبرو خواهد شد. در این مقاله به معرفی این مخاطرات در بخش توسعه جنوبی خط 6 متروی تهران و به بررسی رفع آنها پرداخته شده است. با توجه به آزمایش‌های انجام شده، مشخص شد که حدود 5 درصد از خاک‌های مسیر این تونل در محدوده خطر انسداد کم،50 درصد در محدوده خطر متوسط، 35 درصد در محدوده خطر زیاد و 10 درصد از خاک‌های مسیر نیز میل به رفتار کلوخه شدن دارند. در متراژهای 500 تا 650 و 1850 تا 2100 تونل، لایه‌های حفر شده با کمترین مقادیر پارامتر درصد عبوری از الک 200 در مقطع تونل همراه بوده است. 68% از واحدهای خاکی تشکیل دهنده مسیر تونل، دارای نفوذپذیری کمتر ازm/sec 1× 10-07 هستند که شرایط ایده آلی برای حفاری با ماشین EPB است. مقدار شاخص سرِشار بین 96/1 تا 98/3 به دست آمده است که در رده سنگ‌های خیلی ساینده یا نزدیک به آن قرار می‌گیرند. مصالح حفاری‌شده در اتاقک فشار با استفاده از دوغاب آهک با دانسیته بالا، پرکننده‌ها و پلیمر عمل‌آوری شدند که موجب افزایش محتوای ذرات ریزدانه، بهبود قوام مصالح و کاهش نفوذپذیری و سایش مصالح در نقاله مارپیچ گردید. نتایج نشان داد که دوغاب آهک با غلظت 50 تا 70 درصد وزنی پودر سنگ آهک و نسبت تزریق10 تا 40 درصد، بسته به ویژگی‌های مصالح حفاری‌شده، عملکرد مناسبی در عمل‌آوری ایجاد می‌کند. همچنین، قوام بهینه مصالح عمل‌آوری‌شده با اسلامپ هدف در محدوده 15 تا 22 سانتی‌متر حاصل گردید.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3936_292c17f8647450ceedac59e87dbc8023.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311115120260321بررسی سرعت جریان هوا در پراکنش گاز متان و نقاط مرده در کارگاه استخراج پلکانی معکوس معادن زغالسنگ5770396910.22044/tuse.2026.17665.1509FAمحمدرضاقزوینیدانشجوی دکتری؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرودفرهنگسرشکیاستاد؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرودمحمدعطائیاستاد؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرودJournal Article20260504ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻳﻜﻲ از ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی اﺻﻠﻲ کارگاه استخراج معدن زیرزمینی زغالسنگ می‌باشد. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ اﻣﻦ ﻛﺎری ﺑﺮای ﻛﺎرﮔﺮﻫﺎ و ﺗﺠﻬﻴﺰات؛ ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﻮا در ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﮔﺎزﻫﺎ ﺗﺮﻗﻴق شوند، ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر از ﺑﻴﻦ ﺑﺮود و دﻣﺎی ﻫﻮا ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد. ﻳﻚ ﻣﺪل ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ رﻓﺘﺎر جریان و سرعت ﻫﻮا در داﺧﻞ کارگاه استخراج زغالسنگ به روش پلکانی معکوس و با گام تخریب 8 متر در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ با استفاده از نرم افزار فلوئنت ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ مناطق ﻣﺮده در ﻣﺴﻴﺮ ﺗﺮدد ﭘﺮﺳﻨﻞ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﻮا در آن از ﺳﺎﻳﺮ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی کارگاه استخراج کمتر اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺮده ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺤﻞ ﺗﺠﻤﻊ ﮔﺎزﻫﺎی ﺧﻄﺮﻧﺎک، ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر و ﺳﺎﻳﺮ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ.<br />با در نظر گرفتن سرعت هوای 2/1 متر بر ثانیه در ورودی کارگاه استخراج، حجم منطقه‌ای که سرعت آن کمتر از 25/0 متر بر ثانیه می‌باشد نسبت به کل حجم کارگاه استخراج 14/87 درصد محاسبه گردید. پس از افزایش سرعت هوای ورودی به 4 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 85/55 درصد کاهش یافت. پس از افزایش سرعت هوای ورودی به 6 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 52/32 درصد کاهش یافت. در نهایت با افزایش سرعت هوای ورودی به 8 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 99/8 درصد کاهش یافت.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3969_2b54272eeb964e2142b0edbea1766bc3.pdf