دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 کنترل ارتعاشات با استفاده از پد‌های جاذب انرژی- مطالعه ‌موردی خط 7 متروی تهران 1 11 2894 10.22044/tuse.2023.10829.1425 FA محمد فیاض استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی عمران، دانشگاه جامع امام حسین (ع). مهدی دهقان نژاد ثانی آبادی دانشجوی کارشناسی ارشد؛ دانشکده‌ی مهندسی عمران، دانشگاه ایون‌کی. Journal Article 2021 08 08 یکی از آثار زیست‌محیطی سیستم‌های حمل‌و‌نقل شهری ایجاد ارتعاشات ناخواسته است. این ارتعاشات به علت تواتر بالای عبور قطارها و قرارگیری کاربری‌های مسکونی در مجاورت خطوط ریلی درون‌شهری از عوامل ایجاد مزاحمت می‌باشند. راهکار‌های کاهش ارتعاشات ناشی از حرکت قطار‌های شهری و به‌طورکلی سیستم حمل‌و‌نقل ریلی باید با عنایت به ماهیت فرکانسی ارتعاش موردنظر انتخاب گردد. روش‌های متعددی جهت ایزولاسیون و کنترل ارتعاشات وجود دارد. استفاده از پد‌های ارتجاعی در طول خط ریل روشی نوین جهت کاهش ارتعاشات است. در تحقیق پیشرو ارتعاش انتقال‌یافته به سطح زمین در مجاورت خط هفت متروی تهران اندازه‌گیری، محاسبه و با مقادیر مجاز، مقایسه گردیده است، همچنین با بررسی پد‌-های جاذب انرژی، به‌عنوان یک روش مؤثر در کاهش مخاطرات ناشی از ارتعاشات، نقش آن در کاهش ارتعاش سیستم روسازی خط7 متروی تهران موردمطالعه قرارگرفته است. نتایج اندازه‌گیری‌های میدانی تأثیر پد معرفی‌شده در کاهش ارتعاشات به میزان قابل‌قبول بوده است. ارتعاشات حمل و نقل شهری پد الاستیک پدهای جاذب انرژی خط هفت مترو تهران روسازی https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_2894_c2e7c02fccd17b10c85802b8484210f3.pdf
دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 تحلیل بیرون‌زدگی ناشی از پدیده انفجار ناگهانی گاز و زغال‌سنگ در معدن‌کاری زیرزمینی با استفاده از معیار شکست ناپایدار (مطالعه موردی: معدن پروده زغال‌سنگ طبس) 13 29 2827 10.22044/tuse.2023.12524.1466 FA حسین خاکشور دانش‌آموخته کارشناسی ارشد؛ مهندسی استخراج معدن، دانشکدة مهندسی، دانشگاه بیرجند. حسین نوفرستی استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی، دانشگاه بیرجند. محمدجواد رحیم دل استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی، دانشگاه بیرجند. Journal Article 2022 12 19 در جریان معدنکاری زیرزمینی زغال‌سنگ، تنش‌های زمین، ناهنجاری‌های زمین‌شناسی مانند گسل‌ها و مناطق برشی منجر به تمرکز تنش، تغییر شکل و شکست زغال‌سنگ و درنهایت ایجاد مخاطراتی نظیر بیرون‌زدگی زغال‌سنگ و گاز می‌شوند. بیرون‌زدگی زغال‌سنگ و گاز، انتشار سریع مقدار زیادی از زغال‌سنگ یا سنگ‌ها، همراه با مقدار زیادی گاز در معادن زیرزمینی زغال‌سنگ است. تاکنون وقوع این پدیده منجر به از بین‌ رفتن تجهیزات و جان بسیاری از معدنچیان در سراسر جهان شده ‌است. ازاین‌رو، پیش‌بینی، تحلیل و کنترل آن ضرورت دارد. شبیه‌سازی عددی یکی از روش‌های توانمند برای مطالعه این پدیده پیچیده است. هدف از این مقاله، پیش‌بینی این پدیده در معادن زیرزمینی زغال‌سنگ با استفاده از روش‌های تحلیلی و عددی است. برای این منظور، یکی از تونل‌های فرعی کارگاه 4E معدن پروده یک طبس که در عمق 472 متری از سطح زمین قرار دارد، در نرم‌افزار Phase2 شبیه‌سازی و احتمال وقوع بیرون‌زدگی در این لایه با فرض وجود یک مخزن گاز بررسی‌شده است. علاوه بر این، به‌منظور پیش‌بینی وقوع بیرون‌زدگی از معیار شکست ناپایدار استفاده‌شده است. با توجه به نتایج این تحقیق، بین احتمال وقوع پدیده موردمطالعه و ضخامت لایه رابطه خاصی پیدا نشد این مطلب توسط محققان قبلی این حوزه نیز تأییدشده است، اما به‌طورکلی لایه ضخیم‌تر بیشتر در معرض این پدیده است زیرا احتمال افزایش زغال نرم‌تر وجود دارد و مقدار کل گاز موجود برای جابه‌جایی زغال‌سنگ بیرون‌زده شده بیشتر است. علاوه بر این، پارامترهای مقاومتی نظیر چسبندگی، زاویه اصطکاک داخلی و مدول الاستیسیته دارای تأثیر معناداری برشدت وقوع بیرون‌زدگی بوده درحالی‌که احتمال وقوع این پدیده مستقل از مقاومت کششی زغال برآورد شده است. معدنکاری زیرزمینی زغال‌سنگ بیرون‌زدگی زغال‌سنگ و گاز روشهای عددی معدن پروده طبس https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_2827_a926fbe07bf272fc2db58f9647734960.pdf
دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 تحلیل عددی اثر انفجارهای مدفون بر مخازن بتنی مسلح مدفون نفتی 31 45 3229 10.22044/tuse.2024.13830.1483 FA سید احمد حسینی استادیار؛ مجتمع دانشگاهی پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، محمدمهدی براتی کارشناس ارشد؛ مجتمع دانشگاهی پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر Journal Article 2023 11 14 با توجه به موقعیت کشور و تهدیدات موجود علیه آن، مراکز حساس و استراتژیک کشور از قبیل مخازن ذخیره‌سازی آب، نفت، گاز و فرآورده‌های نفتی، همواره در معرض خطرات حملات تروریستی است. مخازن مدفون، از جمله مراکز حساس می‌باشد که در صورت آسیب دیدن، منجر به بروز بحران‌های اجتماعی و زیست محیطی می‌شود. لذا بررسی عملکرد رفتار این سازه‌ها در برابر انفجار، امری ضروری و در راستای سیاست‌های پدافند غیر عامل می‌باشد. در این تحقیق رفتار یک مخزن بتن مسلح استوانه‌ای مدفون تحت انفجار مدفون با استفاده از نرم افزار آباکوس بررسی شده است. برای شبیه سازی خاک از مدل رفتاری دراکر-پراگر، مایع معادله خطی هگونویت، انفجار JWL و بتن، مدل بتن آسیب دیده خمیری استفاده شده است. ابتدا نسبت به صحت‌سنجی اندرکنش سازه- خاک تحت انفجار و سپس اندرکنش سازه- آب اقدام شد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که برای این مخزن مدفون تحت انفجار، محل تلاقی دیواره با سقف مخزن، در معرض بیشترین آسیب می‌باشد. با افزایش مقدار میلگرد، تغییر شکل‌ها کاهش محسوسی پیدا می‌کنند؛ به طوریکه با دو برابر کردن مقدار میلگرد، تغییر شکل 28 درصد کاهش و با نصف کردن میلگرد، تغییر شکل، 46 درصد افزایش پیدا می‌کند. مخزن مدفون اندرکنش خاک- سازه اندرکنش مایع- سازه انفجار مدفون https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3229_be5f32c54fc233c6988aef6554567814.pdf
دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 توسعه مدل پیش‎بینی خردایش ناشی از آتشکاری در فضاهای زیرزمینی 47 59 3314 10.22044/tuse.2024.13826.1482 FA حسن بخشنده امنیه دانشیار؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه تهران سعید جان نثاری دانشجوی دکتری استخراج؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه جعفر خانی دانشجوی دکتری استخراج؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه محمد غفوری مقدم دانش آموخته‌ی کارشناسی ارشد؛ دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2023 11 20 هدف عملیات انفجار رسیدن به خردایش مناسب و حداقل کردن پدیده‏های نامطلوب انفجار است. درجه خردشدگی توده‌سنگ حاصل از انفجار، نقش مهمی در کنترل و کمینه کردن هزینه‏های کلی تولید شامل بارگیری، باربری، سنگ‏شکنی و آسیا دارد. یکی از روش‌های کاهش هزینه‎های عملیات معدن‌کاری، پیش‌بینی خردشدگی الگو‌های طراحی شده توسط مهندسین انفجار است. در انفجار‎های روباز بر خلاف آتشکاری تونل و فضا‌های زیرزمینی، مدل‌های مختلف پیش‌بینی خردشدگی قطعات حاصل از انفجار توسعه داده شده است. در این تحقیق به منظور ارزیابی و توسعه مدل پیش‎بینی خردایش از نتایج 23 عملیات آتشکاری تونل استفاده شده است و نتایج خردایش آن‌ها با استفاده از نرم افزار Split Desktop ارزیابی و تحلیل شده است. نتایج میانگین ابعاد خردایش (X50) حاصل از مدل کاز رام اصلاح شده برای تونل با نتایج تحلیل تصویر مقایسه و ضریب همبستگی آن‌ها برابر 0.80 بدست آمده است. به منظور افزایش دقت پیش‎بینی ابعاد قطعات خردشده با استفاده از رگرسیون چند متغیره دو مدل پیش‌بینی خردشدگی X50 و X80 در تونل ارائه شده است. نتایج ارزیابی مدل نشان می‌دهد که خطای نتایج پیش‎بینی خردایش با تحلیل تصویر برای دو مدل توسعه داده شده کم‌تر از مدل کاز رام اصلاح شده بوده و مقادیر ضریب همبستگی برای دو مدل پیش‎بینی X50 و X80 ارائه شده به ترتیب برابر 0.95 و 0.85 بدست آمده است. آتشکاری تونل مدل پیش ‏بینی نرم افزار Desktop Split میانگین ابعاد خردایش https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3314_34a4e5167088791a80519fcb1b05c5f4.pdf
دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 استفاده از الگوریتم‌ بهینه‌سازی گرگ خاکستری برای تخمین پارامترهای نشست سطح زمین بر اساس شرایط زمین‌شناسی، هندسه تونل و فاکتورهای عملیاتی دستگاه حفاری 61 80 3315 10.22044/tuse.2024.14468.1485 FA محمد رضائی دانشیار؛ دانشکده‌ی مهندسی، گروه مهندسی معدن، دانشگاه کردستان، فریبرز متین‌پور دانشجوی دکتری مکانیک سنگ؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، دانشکده فنی، دانشگاه تهران شادمان محمدی بلبان‌آباد دانشجوی دکتری استخراج معدن؛ گروه معدن، دانشکده‌ی مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس وهاب سرفرازی دانشیار؛ گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی همدان Journal Article 2024 04 27 در این مقاله از الگوریتم بهینه‌سازی گرگ خاکستری (GWO) برای پیش‌بینی حداکثر نشست سطح زمین (S<sub>max</sub>) و عرض گودی پروفیل نشست (i) ناشی از عملیات حفاری تونل‌های شهری استفاده شده است. بدین منظور، 26 دسته داده با دو پارامتر خروجی (S<sub>max</sub> و i) و 9 پارامتر ورودی شامل چسبندگی (C)، زاویه اصطکاک داخلی (<em>φ</em>)، مدول تراکم‌پذیری خاک (E<sub>s</sub>)، فاصله محور تونل از سطح زمین (H)، قطر تونل (D)، فشار تزریق گروت (P)، درصد پرشدن گروت (n)، نیروی پیشران (F) و نرخ پیشروی (v) دستگاه حفاری جهت مدل‌سازی الگوریتم GWO گردآوری شد. همچنین، مدل رگرسیون خطی چندگانه (MLR) جهت ارزیابی و مقایسه با الگوریتم GWO استفاده گردید. عملکرد مدل‌های GWO و MLR با استفاده از سه شاخص آماری ضریب تعیین، جذر میانگین مربعات خطا و خطای مطلق میانگین در مراحل آموزش و تست مورد بررسی قرار گرفت و با نتایج مدل‌های تجربی موجود در منابع مقایسه گردید. نتایج حاصله بیانگر خطای کمتر الگوریتم GWO و قابلیت اطمینان و دقت بالاتر آن در مقایسه با مدل MLR و سایر مدل‌های تجربی است. بعلاوه، نتیجه آنالیز حساسیت مدل‌ها و همبستگی داده‌ها نشان داد که پارامترهای F و n به‌ترتیب مهم‌ترین و کم اهمیت‌ترین پارامترهای تأثیرگذار بر S<sub>max</sub> هستند. همچنین، C و v به‌ترتیب دارای بیش‌ترین و کم‌ترین تأثیر بر i می‌باشند. با در نظر گرفتن نتایج حاصل از این تحقیق، می‌توان نتیجه گرفت که مدل‌های پیشنهادی (به‌ ویژه مدل GWO) از قابلیت بالایی برای تخمین پارامترهای نشست سطح زمین برخوردارند. تول‌سازی حداکثر نشست سطح زمین عرض گودی پروفیل نشست بهینه‌سازی گرگ خاکستری رگرسیون خطی چندگانه https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3315_d086df8166de0278183b3f678e35c0cc.pdf
دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 14 1 2025 03 21 بکارگیری مدل‌های شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیون آماری برای تخمین ضریب تمرکز تنش در اطراف پهنه جبهه‌کار طولانی 81 95 3404 10.22044/tuse.2025.15174.1492 FA محمد رضائی گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران هادی هائری استادیار بخش مهندسی معدن، مجتمع آموزش عالی زرند، دانشگاه شهید باهنر کرمان وهاب سرفرازی گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی همدان Journal Article 2024 10 04 تجزیه و تحلیل تنش در اطراف پهنه استخراج شده یکی از مهم‌ترین موضوعات در معدن‌کاری جبهه‌کار طولانی به‌منظور تحلیل پایداری پایه‌های حائل و تونل‌های دسترسی اطراف است. در اصل، توزیع مجدد تنش ناشی از استخراج ورودی‌های اطراف پهنه به‌همراه تنش ناشی از معدن‌کاری جبهه‌کار طولانی بایستی در طراحی سازه‌های اطراف در نظر گرفته شود. لذا در این تحقیق، از مدل‌های شبکه عصبی مصنوعی (ANN) و رگرسیون خطی چند متغیره (MLR) برای تعیین ضریب تمرکز تنش (SCC) در اطراف پهنه جبهه‌کار طولانی استفاده شده است. برای طراحی و ارزیابی مدل‌های فوق به‌منظور تعیین SCC، از 120 سری داده و چهار پارامتر مؤثر شامل ارتفاع منطقه بدون تنش، وزن مخصوص توده‌سنگ، عمق روباره و فاصله افقی از دیواره پهنه به‌عنوان ورودی استفاده شده است. بر اساس روش سعی و خطا، شبکه عصبی چند لایه با الگوریتم انتشار مجدد خطا، ساختار 1-8-8-4، تابع آموزش لونبرگ-مارک کواردت و تابع انتقال لگاریتم سیگموئید دارای کم‌ترین خطا بوده و به‌عنوان مدل ANN بهینه جهت تخمین SCC در نظر گرفته شده است. مقایسه عملکرد مدل‌ها با استفاده از شاخص‌های ارزیابی عملکرد مخنلف نشان داد که خروجی ANN تطابق بسیار خوبی با مقادیر واقعی داشته و دقت آن بیشتر و خطای آن کمتر از مدل MLR است. در نهایت، نتایج تحلیل اهمیت متغیرها نشان داد که عمق روباره و وزن مخصوص توده‌سنگ به‌ترتیب دارای بیش‌ترین و کم‌ترین تأثیر بر SCC هستند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که مدل ANN پیشنهادی دارای قابلیت خوبی در تخمین میزان SCC بوده و با اطمینان خوبی می‌تواند در عملیات معدن‌کاری جبهه‌کار طولانی مورد استفاده قرار گیرد. معدن‌کاری جبهه‌کار طولانی ضریب تمرکز تنش مدل شبکه عصبی مدل آماری تحلیل اهمیت متغیر https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3404_a7ee21a77198fc1c4fbcb0daca6d9dc6.pdf