دانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823تحلیل برگشتی برای تعیین پارامترهای ژئومکانیکی محیط دربرگیرنده تونل انتقال آب به دریاچه ارومیه119134340210.22044/tuse.2025.13623.1481FAحامدبخشیدانشجوی کارشناسی ارشد مکانیک سنگ؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.ابوالفضلعبدالهی پوراستادیار؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانعلیرضاکارگراستادیار؛ دانشکده مهندسی معدن، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20230923اندازهگیری پارامترهای ژئومکانیکی همانند چسبندگی، زاویه اصطکاک داخلی و مدول الاستیسیته از طریق آزمایشهای آزمایشگاهی رایج و آزمونهای برجا در حین اجرای پروژه مشکل و بعضاً غیرممکن است، یکی از بهترین روشهای ارزیابی این پارامترها انجام تحلیل برگشتی نتایج داده ابزار دقیق است. ترکیب دادههای ابزار دقیق اطراف مقاطع حفاری و نتایج تحلیل برگشتی موجب اندازهگیری دقیق پارامترهای ژئومکانیکی در مسیر تونل میشود. در این پژوهش، از روش تحلیل برگشتی و الگوریتم جستجوی تک متغیره مستقیم برای تخمین مجموعه پارامترهای مقاومتی محیط دربرگیرنده آبرفتی و سنگی در مسیر تونل انتقال آب به دریاچه ارومیه استفاده شده است. در جریان اجرای تونلهای دسترسی پروژه تونل، به دلیل وجود مخاطرات زمینشناسی در اجرای پروژه، تجهیزات ابزار دقیق و رفتار سنجی کاملی نصب شده در مقاطع مختلف تونل و دادههای آن مورد پردازش قرار گرفته است. در این پژوهش یک ایستگاه در محدوده آبرفت و یک ایستگاه در مقطع سنگی انتخاب و تحلیل شده است. در ادامه آنالیز حساسیت پارامترهای ژئومکانیکی شامل E، C و ϕ به منظور تعیین میزان تاثیر این پارامترها بر رفتار تونل صورت گرفته است. در این پژوهش، تحلیل عددی با استفاده از نرم افزار FLAC3D انجام و برای محدوده آبرفتی مدول الاستیسیته بین 275 تا650 مگاپاسکال، چسبندگی بین40 تا200 کیلوپاسکال و زاویه اصطکاک داخلی بین 25 تا 35 درجه و برای مقطع سنگی مدول الاستیسیته از 800 تا 5800 مگاپاسکال، چسبندگی از 200 تا 450 کیلوپاسکال و زاویه اصطکاک داخلی از 28 تا 35 درجه برآورد شده است.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3402_457f0867d73ca2ff4a0bef714b3abdd2.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823مقایسه سامانههای نگهداری پیشنهادی Q و MRMR برای تقاطع تونلهای معدنی با استفاده از مدلسازی عددی (مطالعه موردی: تقاطع W3 معدن شماره یک پروده)135150338610.22044/tuse.2025.14764.1489FAپویاقهرمانی سقایدانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرودمهدینوروزیاستادیار؛ دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود.Journal Article20240710هدف اصلی این پژوهش، مقایسه سامانههای نگهداری پیشنهادی روشهای تجربی RMR و Q برای تقاطع تونلهای معادن زغالسنگ و برآورد میزان کارایی این روشهای طبقهبندی ژیومکانیکی در پایدارسازی تقاطعها است. در این مقاله، با تمرکز بر روی تقاطع W3 واقع در معدن شماره یک پرورده طبس به عنوان مورد مطالعاتی، اطلاعات لازم از طریق برداشتهای میدانی و آزمایشهای آزمایشگاهی، جمعآوری شد. بر اساس اطلاعات جمعآوری شده و با استفاده از روشهای تجربی طبقهبندی ژیومکانیکی MRMR و Q، ردهبندی توده سنگ انجام شد. سپس با توجه به امتیازهای به دست آمده، سامانههای نگهداری مناسب برای تقاطع W3 طراحی شد. در ادامه، سامانههای نگهداری طراحی شده با استفاده از روش المان محدود و با کاربرد نرمافزار FLAC3D مدلسازی شدند. به منظور اعتبارسنجی مدلهای عددی تهیه شده، وضعیت فعلی تقاطع به همراه سامانه نگهداری نصب شده در محل، مدلسازی شده و مقادیر جابجایی حاصل با مقادیر جابجایی برداشتشده از ابزاردقیق نصب شده در محل، مقایسه شدند. نتایج نشان میدهد که دادههایی که از مدلسازی به دست آمده با دادههای برداشتی از جابجاییسنجهای معدن، تطابق قابل قبولی دارد. در نهایت مدلهای تهیه شده بر اساس سامانههای نگهداری پیشنهادی هر یک از روشهای طراحی تجربی (Q و MRMR) تحلیل شدند. نتایج مدلسازیهای عددی نشان میدهد که سامانه نگهداری پیشنهادی روش Q نسبت به روش MRMR، محافظهکارانهتر است و منجر به رخداد جابجاییهای کمتر در تقاطع میشود.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3386_9817f25e1f50c110a463a52f017ec641.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823استفاده از رگرسیون آماری و شبکه عصبی مصنوعی برای تعیین ارتفاع منطقه رها از تنش در سقف پهنه جبههکار طولانی151166340310.22044/tuse.2025.15173.1491FAمحمدرضائیدانشیار؛ دانشکدهی مهندسی، گروه مهندسی معدن، دانشگاه کردستانهادیحائریاستادیار؛ بخش مهندسی معدن، مجتمع آموزش عالی زرند، دانشگاه شهید باهنر کرمانوهابسرفرازیدانشیار؛ گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی همدانJournal Article20241004ارتفاع منطقه رها از تنش (HDZ) در سقف پهنه جبههکار طولانی پارامتر مهمی در تعیین میزان تنش ناشی از استخراج پهنه و بارهای انتقالی به اطراف آن است. لذا تخمین دقیق HDZ بهمنظور تحلیل تنش در اطراف پهنه، طراحی ایمن سیستم نگهداری ورودیها و پیشبینی نشست سطح زمین، ضروری میباشد. بهمنظور تعیین HDZ در این تحقیق، از دو مدل رگرسیون آماری و شبکه عصبی مصنوعی استفاده و نتایج حاصله با همدیگر و با دادههای واقعی مقایسه شد. برای طراحی و ارزیابی مدلها، از ۱۲۰ سری داده مستخرج از منابع معتبر استفاده گردید. پارامترهای ارتفاع روباره، ضخامت لایه زغالسنگ استخراجی، وزن مخصوص، مدول الاستیسیته، ضریب پواسون، مقاومت فشاری تک محوری و فاکتور حجمی تودهسنگ سقف بهعنوان متغیرهای ورودی برای پیشبینی HDZ در نظر گرفته شد. در فرآیند ارزیابی مدلها بر اساس دادههای واقعی، مقادیر ضریب تصمیمگیری، میانگین خطای مطلق و میانگین خطای نسبی بهترتیب برای مدل آماری برابر با %77/22، 5/66 متر و %20/43 و برای شبکه عصبی برابر با %96/04، 2/53 متر و %7/32 بهدست آمد. نتایج فوق نشاندهنده دقت بیشتر و خطای کمتر شبکه عصبی نسبت به مدل آماری و تطابق بهتر خروجیهای آن با دادههای واقعی است. تحلیل حساسیت نتایج مدل آماری نشان داد که وزن مخصوص و ضریب پواسون تودهسنگ بهترتیب با مقدار ضریب استاندارد شدة 0/524 و 0/01 بیشترین و کمترین تأثیر را بر HDZ دارند. در نهایت، تحلیل اهمیت متغیر نتایج شبکه عصبی نشان داد که ارتفاع روباره و ضریب پواسون بهترتیب با میزان اهمیت 0/949 و 0/879 دارای بیشترین و کمترین تأثیر بر HDZ هستند.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3403_18c121c64cc2a31a069e4f3091ee1859.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823شبیهسازی تخریب تودهسنگ مبتنی بر تغییرات ناحیهای حاصل از تخمین زمینآماری167187347910.22044/tuse.2025.15186.1493FAعلیرضاجبین پوردکتری استخراج معدن؛ دانشکدهی مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزدعلیرضایاراحمدی بافقیدانشیار؛ دانشکدهی مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزدجوادغلام نژاداستاد؛ دانشکدهی مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزدحجت اللهذاکرزاده فروشانیدانشیار؛ دانشکدهی علوم ریاضی، دانشگاه یزدJournal Article20241012پروژههای مرتبط با زمین اعم از معدنی و عمرانی با توجه به شرایط زمین و ویژگیهایی که دارد، همواره با عدم قطعیت همراه است و تغییرات دائمی در شرایط زمین این مساله را پر رنگتر میکند. معدنکاری تخریبی زیرزمینی به عنوان یک روش معدنکاری عمیق و بزرگ مقیاس، با چالشهای عدم قطعیت در فرایند تخریب مواجه است. قابلیت تخریب تودهسنگ یکی از مهمترین عواملی است که در مطالعات امکانسنجی این روشها باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد. در این مطالعه، ارزیابی قابلیت تخریب تودهسنگ در آنومالی 12 سهچاهون با در نظر گرفتن عدمقطعیت زمین و به صورت احتمالاتی و با استفاده از روشهای عددی و شبیهسازی مونتکارلو انجام شده است. همچنین با توجه به تغییرپذیری زمین، ویژگیهای ژئومکانیکی تودهسنگ به صورت زمینآماری و در بلوکهای مربعی با ابعاد 50 متر تخمین زده شد و مدلسازی بر اساس ویژگیهای متغیر تودهسنگ انجام شد. نتایج مدلسازی عددی و شبیهسازی مونتکارلو قابلیت تخریب نشان از آن دارد که در مدل قطعی با ضریب اطمینان 0.72 روبرو بوده و تخریب رخ میدهد. همچنین در شبیهسازی مونتکارلو با بیش از 1000 مرتبه مدلسازی، ضریب ایمنی در محدوده 0.65 تا 0.75 را نشان میدهد. نتایج مدلسازی در شرایط تغییرپذیری مکانی نیز از شرایط زمین تبعیت کرده و با افزایش کیفیت تودهسنگ، افزایش زاویه تخریب به دست آمده است.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3479_335e3ca220008eba65d72102d1d69040.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823امکانسنجی تبدیل روش استخراج سطحی به زیرزمینی در معادن سنگ ساختمانی (مطالعه موردی: معدن سنگ ساختمانی کپیول)189203348010.22044/tuse.2025.15405.1494FAمهدیبیگدلیدانشجو کارشناسی ارشد استخراج مهندسی معدن؛ دانشگاه صنعتی شاهرودمحمدعطائیاستاد دانشکده مهندسی معدن نفت و ژئوفیزیک؛ دانشگاه صنعتی شاهرودرامینرفیعیدانشیار دانشکده مهندسی معدن نفت و ژئوفیزیک؛ دانشگاه صنعتی شاهرودJournal Article20241126منابع سنگ ساختمانی یکی از منابع درآمدزا در هر کشوری محسوب میشوند. تمامی معادن سنگ ساختمانی موجود در ایران به صورت روباز استخراج میشوند. مشکلات و آلودگیهای زیستمحیطی معادن روباز از یک طرف و عمیق شدن این معادن، هزینههای زیاد باطلهبرداری و محدود بودن ذخایر سطحی، از مهمترین عوامل حرکت به سوی استخراج زیرزمینی ذخایر سنگ ساختمانی است. روشهای استخراج زیرزمینی ذخایر سنگ ساختمانی باعث کاهش مشکلات و آسیبهای زیستمحیطی، کاهش هزینههای باطلهبرداری و تولید محصول با کیفیت میشوند. هدف از این تحقیق، امکانسنجی کاربرد روش معدنکاری زیرزمینی در معادن سنگ ساختمانی با روباره زیاد است. در این مقاله، امکانسنجی کاربرد روش معدنکاری روباز و زیرزمینی برای معادن سنگ ساختمانی کپیول انجام شده است. نتایج امکانسنجی حاکی از آن است که نرخ بازده داخلی برای روش استخراج روباز برابر 50/15 درصد و برای روش استخراج زیرزمینی 60 /29 درصد است که نشان میدهد از لحاظ اقتصادی روش استخراج زیرزمینی نسبت به روش استخراج روباز ارجحیت دارد. همچنین آزمون تحلیل حساسیت برای سه پارامتر درآمد فروش، داراییهای ثابت و هزینههای عملیاتی نیز انجام شده است که نشان می دهد که با کاهش 20 درصدی درآمد فروش سنگ و افزایش 20 درصدی هزینههای سرمایهگذاری و هزینههای عملیاتی، هنوز طرح استخراج به روش زیرزمینی در معدن مورد مطالعه از لحاظ اقتصادی توجیهپذیر خواهد بودhttps://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3480_aefa7d321aa11a6eafd04aba39f3464b.pdfدانشگاه صنعتی شاهرود
و
انجمن تونل ایرانمهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی2322-311112220230823مطالعه خرابیها و ارزیابی قابلیت اطمینان ماشین حفار تمام مقطع تونل با روش تحلیل درخت خطا205224340510.22044/tuse.2025.15655.1497FAحاصلامینی خوشالاناستادیار؛ گروه مهندسی معدن، دانشکدهی مهندسی، دانشگاه کردستانJournal Article20250123امروزه کاربرد ماشینهای حفاری تمام مقطع تونل (TBM) در پروژهای عمرانی از قبیل تونلهای حمل و نقل جادهای و مترو و همچنین عملیات معدنی از قبیل باز کردن تونلهای اصلی و دسترسی معادن گسترش زیادی یافته است. با توجه به هزینههای نسبتاً زیاد عملیاتی این ماشینها، نیاز است عملکرد این ماشینها بیشتر مورد مطالعه قرار گیرد تا میزان در دسترس بودن آنها افزایش یابد. یکی از راهکارها در این زمینه، مطالعه قابلیت اطمینان و شناسایی نقاط ضعف و خرابیهای این ماشینها میباشد. برای این منظور در تحقیق حاضر، با استفاده از روش تحلیل درخت خطا، خرابیهای ماشین حفار خط یک مترو تبریز مورد مطالعه قرار گرفته و با در نظر گرفتن پنج زیرسیستم برای این ماشین، احتمال خرابی هر کدام از زیرسیستمها و سپس احتمال خرابی ماشین مورد مطالعه تعیین گردید. نتایج تحلیل درخت خطا نشان داد احتمال خرابی ماشین 15/62 درصد و بنابراین قابلیت اطمینان آن برابر با 85/37 درصد میباشد در نهایت با استفاده از رابطهی سنجش اهمیت فاسل – وسلی (FVI)، سهم رخدادها و همینطور برشهای حداقل (MCS) در احتمال وقوع خرابی TBM مشخص گردید. بر اساس نتایج بهدست آمده، ابزارهای برشی ماشین و نوار نقاله از بحرانیترین مجموعههای برشی حداقل در خرابی ماشین مورد مطالعه میباشند که تأثیر قابل توجهی در قابلیت اطمینان آن را به خود اختصاص دادهاند. <br />.https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3405_a27aa78bc43e427d55a07f42cb001d1f.pdf