دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 Energy-Based Optimized Design of Polymer Fiber-Reinforced Tunnel Lining طراحی بهینه‌ی پوشش تونل با بتن الیافی پلیمری بر مبنای ظرفیت جذب انرژی 1 12 117 10.22044/tuse.2013.117 FA محمد صافی استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی آب و محیط زیست؛ دانشگاه صنعت آب و برق Journal Article 2012 08 28 This research aims to introduce an optimized design with minimum possible fiber content while having the maximum possible energy absorption capacity. A series of laboratory tests were conducted with various additive and fiber contents to reach this goal. General recommendations for achieving the optimized results were proposed based on the experimental results. Beam and panel tests were used to account for energy absorption capacity. Introduction Due to the relevance of the energy absorption capacity of fibrous concrete, several entities have been proposed for evaluating this property that include the toughness indices, the equivalent flexural strength and the fracture energy. Among these entities, the fracture energy is the most used in the constitutive models for characterizing the concrete tensile post-cracking behavior. The other entities have not been widely used in numerical simulation of the behavior of Fiber-Reinforced Concrete (FRC) structures. The generic mechanical response contains a linear regime, in which very little permanent micro-structural changes and deformation take place, and a nonlinear regime, in which permanent micro-structural changes occur in a stable manner. Methodology and Approaches In order to obtain the most appropriate mix characteristics with the highest energy absorption, an experimental study using 33 beam and rectangular panels was performed by the author. Tests were conducted for various fiber contents and the maximum specific absorbed energy was measured. The small amount of energy absorbed by plain concrete panel was ignored. Results and Conclusions The experimental study performed for finding optimized mix design of fiber reinforced concrete showed that applying some changes to the mix design, we can reduce the amount of fiber while keeping the energy absorption capacity constant. This totally results in a high performance of self-compacting fiber reinforced concrete with rather high strength and high energy absorption capacity. Such composite shows high resistance and ductility and can be excellent for both normal and special structural applications. Higher energy absorption levels may also be obtained by following a similar procedure as was performed in this study. Note that, although more fibers result in more energy absorption up to a certain level, the failure mechanism and structural behavior do not change, and thus, the same objectives can be met by using minimum amounts of fibers. پتانسیل بالای جذب انرژی بتن‌های الیافی، این نوع مصالح را به عنوان گزینه‌ای مناسب برای انواع کاربری‌ها مطرح نموده است. این کاربرد به ویژه در محیط‌های تحت تغییر شکل و جابجایی‌های قابل توجه مانند انواع سازه‌های زیرزمینی اهمیت بیش‌تری دارد. با تامین ظرفیت جذب انرژی بالاتر، انعطاف‌پذیری سازه‌ی نگهدارنده افزایش و ضخامت و میزان مصالح مورد نیاز برای پوشش کاهش می‌یابد و سازه‌ی اقتصادی‌تری بدست می‌آید. برای افزایش ظرفیت جذب انرژی در ترکیبات مسلح به الیاف، در حالت عادی به محتوای الیاف بیش‌تری نیاز است. این امر، استفاده از این مصالح را با محدودیت‌های اقتصادی مواجه نموده است. این مقاله به معرفی یک پوشش بتنی مسلح به الیاف پلیمری بهینه می‌پردازد که حداقل محتوای الیاف ممکن و حداکثر ظرفیت جذب انرژی را دارد. نتایج این پژوهش حاصل مجموعه‌ای نسبتاً جامع از آزمایش‌ها با انواع مختلف افزودنی‌ها و محتوای الیاف است و پیشنهاداتی را برای دستیابی به یک طراحی بهینه بر مبنای نتایج تجربی ارایه داده است. بدین منظور از آزمایش‌های استاندارد تیر و پانل برای تعیین ظرفیت جذب انرژی و سایر خصوصیات مورد نیاز طراحی استفاده شده است. در نهایت با استفاده از نتایج طرح‌های اختلاط بهینه، نمودار پیشنهادی طراحی پوشش‌های تونل بر مبنای ظرفیت جذب انرژی ارایه شده است.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_117_42ce10d7031f97e505d023d7b8c7a3e9.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 Analysis of Underwater Tunnels Considering Strain-Softening Behavior in Plastic Zone تحلیل تونل‌های زیر سطح آب زیرزمینی با در نظر گرفتن رفتار نرم کرنشی در ناحیه‌ی پلاستیک 13 28 118 10.22044/tuse.2013.118 FA احمد فهیمی‌فر استاد؛ دانشکده‌ی مهندسی عمران و محیط زیست؛ دانشگاه صنعتی امیرکبیر حامد قدمی دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد مهندسی عمران؛ گرایش ژئوتکنیک؛ دانشگاه تفرش؛ کارشناس شرکت آب منطقه‌ای البرز مسعود احمدوند دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد مهندسی عمران؛ گرایش ژئوتکنیک؛ دانشگاه تفرش؛ کارشناس شرکت مهندسی مشاور طاها آروین عبدالمالکی دانشجوی دکترای تخصصی؛ دانشکده‌ی مهندسی عمران؛ دانشگاه تبریز Journal Article 2012 10 21 In this paper, an elasto-plastic analytical-numerical method for the analysis of underwater tunnels is proposed. Seepage flow and secondary permeability of the rock mass due to the mechanical-hydraulic coupling are taken into accounts for plastic zone. Meanwhile, a modified accurate seepage model is used for elastic zone. As the analytical equations do not have closed form solutions, a computer program has been presented to obtain the solutions. Introduction When a tunnel is excavated below groundwater table, groundwater flows into the tunnel and seepage forces act on the tunnel walls. Any element of rock mass is loaded on all sides by the seepage forces as body forces. Fractures and pores cause the permeability of the rock mass to be deformed by these forces. Therefore, the permeability of the rock mass around the pressure tunnels will be modified by the excavation and installation of lining. This change in permeability in turn affects the seepage flow and forces. This mechanical-hydraulic coupling is rarely considered in the analysis of underwater tunnels. Methodology and Approaches A new numerical procedure, using the finite difference method, is proposed for calculating the distribution of stresses, radial displacements and pore pressures around a circular tunnel excavated in a rock mass with strain-softening behavior. For estimation of rock mass strength, the Hoek-Brown model is applied. The stepwise procedure proposed by Brown & Bray (1982) is modified by including the effects of elastic strain increments. For the strain-softening behavior, it is assumed that all the strength parameters are a linear function of deviatoric plastic strain, which is different from the function used by Brown-Bray. The accuracy and practical application of proposed procedure have been shown through some examples. Results and Conclusions The results and findings have indicated the effects of dilatancy angle, deviatoric plastic strain as the factor of strain-softening, elastic strain increments and condition of groundwater. It can be observed that both elasto-plastic radius and convergence of the tunnel before installation of lining have been increased by raising the groundwater level. Meanwhile, variations of dilatancy angle have also a significant effect on ground response curve and elasto-plastic radius. در این مقاله تونل‌های زیر سطح آب زیرزمینی در شرایط تقارن محوری و کرنش صفحه‌ای بررسی و با استفاده از روش عددی تفاضل محدود، روشی نوین برای محاسبه‌ی توزیع فشار آب حفره‌ای، تنش و کرنش در اطراف تونل دایروی حفر شده در سنگ پیشنهاد شده است. در این روش، توده‌سنگ اطراف تونل به صورت الاستوپلاستیک با مدل نرم‌کرنشی در نظر گرفته شده است. با توسعه‌ی مدل‌های پیشین در مدل جدید ارایه شده، تاثیرات نمو کرنش الاستیک در ناحیه‌ی پلاستیک و زاویه‌ی اتساع توده‌سنگ نیز لحاظ شده است. علاوه بر این موارد، جریان تراوش و نفوذپذیری ثانویه‌ی توده‌سنگ به سبب وجود کوپل هیدرومکانیکی در ناحیه‌ی پلاستیک نیز در نظر گرفته شده است. این مدل، توزیع فشار آب حفره‌ای در ناحیه‌ی الاستیک در تمام جهات اطراف تونل را به صورت دقیق‌تری نسبت سایر مدل‌ها محاسبه می‌کند. از آنجایی که معادلات حاکم، حل بسته نخواهد داشت، برنامه‌ای کامپیوتری بر مبنای این مدل، نوشته شده و دقت و کاربرد عملی آن با چندین مثال مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بدست آمده تاثیرات زاویه‌ی اتساع، نمو کرنش الاستیک در ناحیه‌ی پلاستیک و شرایط آب زیرزمینی را به خوبی نشان می‌دهند.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_118_323ffc92be38620a839db62335ad2394.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 The Effect of Operational Parameters on Penetration Rate of a TBM Using Artificial Neural Networks- A case study: Zagros Tunnel بررسی تاثیر پارامترهای اجرایی ماشین TBM بر نرخ نفوذ آن با استفاده از روش شبکه‌های عصبی مصنوعی- مطالعه‌ی موردی تونل بلند زاگرس 29 42 120 10.22044/tuse.2013.120 FA سید مصلح افتخاری دانشجوی دکترای تخصصی؛ رشته‌ی مهندسی معدن؛ گرایش مکانیک سنگ؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن؛ دانشگاه صنعتی اصفهان علیرضا باغبانان استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن؛ دانشگاه صنعتی اصفهان راحب باقرپور استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن؛ دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2012 10 23 The ANNs are a form of artificial intelligence which attempt to mimic the function of the human brain and nervous system. ANNs could take into account the impact of all important parameters for predicting a phenomenon. In this study, the obtained data from an excavated tunnel with a length of 10 km in Zagros region in Iran were analyzed, and the penetration rate of a TBM was predicted by taking the ANNs approach in a MATLAB program used for this purpose. Introduction Performance analysis and accurate prediction of Penetration Rate (PR) of a tunnel boring machine have been the ultimate goals of many research works. A reliable prediction of a TBM performance is necessary in budget control and also time schedule planning in underground excavation projects. Evaluating the optimum operational parameters of machine using artificial neural networks method is the main objective of this research work which has not been estimated and reported in previous studies in this field of study. Methodology and Approaches For predicting the PR of a TBM, mechanical properties of intact rock and rock masses and also operational parameters such as recorded values of torque and thrust are required in ANN modeling. The obtained simulation results of the tested sets show that the network with 8 neurons in its hidden layer is the most appropriate network structure for predicting the PR in this study. The correlation coefficient (R-value) between the outputs of the network and the actual PR is 83%.The designed ANN model was then applied for the next excavated 0.5 km of the tunnel that had not been previously considered by the ANN model. The calculated correlation coefficient between the outputs of the network and actual PR for the new set of data was 79% indicating that the designed ANN in this study worked quite well. A sensitivity analysis on the effect of two important operational parameters of TBM namely thrust and torque was conducted. Based on the results, the optimum ranges for both operational parameters were determined. Results and Conclusions The results of this study show that the developed ANN method is very efficient for predicting the PR in the investigated tunnel. The maximum PR is achieved when optimum values of thrust and torque of TBM are applied. نرخ نفوذ یکی از پارامترهای مهم در تعیین مدت زمان حفاری در عملیات تونلسازی است. از آنجا که عملیات حفاری اندرکنش میان زمین و ماشین است؛ بنابراین دو دسته‌ی کلی پارامتر موثر بر نرخ نفوذ وجود دارد. از طرفی در شرایط یکسان زمین، به دلیل پارامترهای اجرایی متفاوت ماشین، مقدار نرخ نفوذ متفاوت است. بنابراین در این مقاله به بررسی اثر پارامترهای ماشین بر نرخ نفوذ با استفاده از روش شبکه‌های عصبی مصنوعی پرداخته شده است. پس از انتخاب پارامترهای موثر بر نرخ نفوذ و ایجاد شبکه‌ی عصبی بهینه، تحلیل حساسیت بر روی پارامتر نیروی محوری پیشران و گشتاور انجام شده‌است. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که نیروی محوری پیشران و گشتاور در یک محدوده‌ی بهینه، سبب افزایش نرخ نفوذ می‌شود و به منظور دستیابی به نرخ نفوذ حداکثر می‌توان از زوج نیروی محوری پیشران و گشتاور بهینه استفاده نمود.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_120_d59ac86933e5f9850162695cf3ee526b.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 Segment Lining Design of the Long Tunnel for Transferring Water at Sardasht Dam Considering Segment Joints Effects طراحی پوششی سگمنتی تونل بلند انتقال آب سردشت با توجه با تاثیر مفاصل قطعات پوشش 43 56 119 10.22044/tuse.2013.119 FA حسن بخشنده امنیه استادیار؛ گروه مهندسی معدن؛ دانشکده‌ی مهندسی؛ دانشگاه کاشان سعید طایی سمیرمی دانشجوی کارشناسی ارشد استخراج معدن؛ دانشگاه کاشان مرتضی رحیمی دیزجی دانشجوی دکترای تخصصی؛ رشته‌ی مهندسی معدن؛ گرایش مکانیک سنگ؛ دانشگاه صنعتی امیرکبیر؛ کارشناس شرکت مهندسی سپاسد Journal Article 2012 08 27 In this research, the axial and shear force and bending moments in the segment lining of Sardasht dam water transfer tunnel are studied using both analytical and an explicit finite difference method, aiming to design a safe and stable lining. Segment joints and their characteristics such as stiffness and distribution pattern were considered as the principal modeling factors. The results indicate that the existing thickness of the tunnel lining is safe and provides the appropriate load and moment bearing capacity. Introduction Segment joints of the lining should be capable of withstanding a certain amount of bending moment, and axial and shear forces. Considering that the force-displacement correlation may behave linearly within a certain range of the applied loads, the bending moment applied on the lining might be reduced. Hence, the lining thickness could be reduced once smaller internal forces are involved. In the structural analysis of the lining segment, joints could be modeled as elastic tubes and their stiffness could be expressed in terms of rigidity. Methodology and Approaches In this article, considering the rigidity of the lining segments, the lining joints are modeled as elastic tubes with constant rigidity. Analytical methods for analysis of the lining joints are based on the ratio of horizontal to vertical stresses, soil strength coefficient, the influence of joint stiffness, number and distribution of joints. Bending moment, axial force and the lining displacements due to the internal forces applied on the lining are calculated. Axial force and bending moment applied on the lining have been evaluated using the FLAC software program. Hence the graph of axial force versus bending moment of the lining is plotted considering that the bending moment and axial forces applied on the lining are evaluated using both analytical and numerical methods. Results and Conclusions In the numerical method, all combinations of bending moments and axial forces applied to the lining segment at Sardasht long tunnel were transferred to the reciprocating effect diagram, to evaluate its safe application. The safety factor for both continuous and segmental lining was found to be 2.22 and 3.14, respectively. Hence all selected linings were found to be safe. In the numerical method, the axial force and bending moments applied to the tunnel lining were determined at three different ratios of (horizontal stress/vertical stress) and they were found to be 0.7, 1.0 and 1.3. Their combinations were found to be within the acceptable regions in the reciprocating effect diagram. Hence, one can conclude that a 30cm thickness for the segment lining is stable and safe within the limits considered. مفاصل بین قطعات پوشش می‌توانند مقدار مشخصی از گشتاور خمشی، نیروی محوری و نیروی برشی را تحمل کنند. گزاره‌ی نیرو-جابجایی نیز در محدوده‌ی مشخصی از بار اعمالی می‌تواند تقریباً خطی در نظر گرفته شود. در تحلیل سازه‌ای پوشش سگمنتی، مفاصل می‌توانند به صورت لولاهای الاستیک مدل شوند و مشخصات سختی آن‌ها توسط صلبیت مفاصل بیان شود. این امر باعث می‌شود که گشتاور خمشی وارده بر پوشش کاهش یابد و با کاهش نیروهای داخلی وارده بر پوشش می‌توان از پوششی با ضخامت کمتر استفاده نمود. در این مقاله نیروهای وارده بر پوشش‌های سگمنتی باتوجه به اثر مفاصل در حالت‌های نسبت تنش افقی به قائم کوچک‌تر و بزرگ‌تر از یک در نظر گرفته شده است. روش تحلیلی برای ساختار مفاصل با تحلیل بر روی نسبت تنش افقی به قائم زمین، ضریب مقاوم توده‌سنگ، تاثیر سختی مفاصل، نحوه‌ی توزیع مفاصل و تعداد مفاصل انجام و گشتاور خمشی، نیروی محوری و جابجایی‌های پوشش تونل به علت نیروهای داخلی وارد بر پوشش محاسبه شده است. با توجه به نمودار اثر متقابل نیروی محوری و گشتاور خمشی پوشش، پوشش سگمنتی با ضخامت 30 سانتی‌متر برای تونل بلند انتقال آب سد سردشت با توجه به روش‌های تحلیلی و عددی برآورد شده است.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_119_4a60e9c8de844df8d2e21caa3207e4d1.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 Numerical Study of Face Pressure Effect on Surface Settlement in Soft Ground Mechanized Tunneling- A Case Study: Tehran Metro Line 7 بررسی تاثیر فشار جبهه‌کار بر نشست سطح زمین در تونلسازی مکانیزه در زمین نرم- مطالعه‌ی موردی: تونل قطعه‌ی شرقی- غربی خط 7 متروی تهران 57 67 121 10.22044/tuse.2013.121 FA رضا حیدری شیبانی دانش‌آموخته‌ی کارشناسی‌ارشد مهندسی معدن؛ گرایش استخراج؛ دانشگاه صنعتی شاهرود شکرالله زارع استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک؛ دانشگاه صنعتی شاهرود حسین میرزائی نصیر آباد استادیار؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک؛ دانشگاه صنعتی شاهرود محمد فروغی کارشناس مطالعات مهندسی حین ساخت پروژه تونل قطعه شرقی غربی خط 7 متروی تهران، مهندسین مشاور ساحل Journal Article 2012 09 19 Tehran's metro line 7 project has been excavated by an Earth Pressure Balance (EPB) machine. Four sections of the line 7 tunnel have been selected in this study, and the influence of face and backfill grout pressures on surface settlement has been numerically investigated. The obtained numerical results have been confirmed by the monitoring data using the installed instruments on site. Then, the results of various numerical models for different amounts of face pressure and backfill grouting pressure have been discussed. In this research, the influence of backfill grouting pressure is found to be significant. Introduction Various underground spaces such as tunnels are constructed in urban areas for different purposes. These spaces are often located in soil media near the ground surface. Therefore surface settlement control is a critical task in the construction of these spaces. In EPB mechanized tunneling, the face pressure and backfill grouting pressure are the most important factors to prevent surface settlement. Methodology and Approaches In this study, the PLAXIS3D software has been employed for carrying out 3D numerical modeling of face pressure influence on the surface settlement. In addition, the Mohr-Coulomb criterion has been considered for geo-mechanical behavior of soil material surrounding the tunnel. In two sections of the tunnel, the results of numerical models have been verified by the data obtained from monitoring instruments installed in the site. In the other two sections of tunnel, four states of face pressure: P=P0 (estimated initial pressure), P=1.5P0, P=2P0 and P=4P0 and for each state, five states of backfill grouting pressure: G=0, G=P, G=P+0.5 bar, G=P+1 bar and G=P+2 bar have been considered and surface settlement in each case has been analyzed. Results and Conclusions The obtained numerical results show that a %400 increase of face pressure, leads to a decrease of maximum 5 mm in the surface settlement. Thus, the influence of face pressure seems to be trivial but the influence of backfill grouting pressure appears to be significant. در تونل‌های مناطق شهری که بیش‌تر در عمق کم و در بستر خاکی حفر می‌شوند، فشار جبهه‌کار می‌تواند یکی از عوامل پیشگیری کننده‌ی نشست سطح زمین باشد. در پروژه‌ی خط 7 متروی تهران، تونل با ماشین حفاری مکانیزه از نوع متعادل کننده‌ی فشار زمین (EPB) حفر می‌شود. در این تحقیق با تمرکز بر روی چهار مقطع از این تونل، تاثیر فشار جبهه‌کار بر نشست سطح زمین مورد تحلیل قرار گرفته است. فشار جبهه‌کار در چهار حالت فشار اولیه، 5/1، 2 و 4 برابر فشار اولیه و فشار تزریق در 5 حالت بدون اعمال تزریق، برابر فشار جبهه‌کار، 5/0، 1 و 2 بار بیش‌تر از فشار جبهه‌کار با استفاده از نرم‌افزار اجزا محدود PLAXIS3D مورد ارزیابی قرار گرفته است. اعتبارسنجی نتایج با استفاده از ابزاربندی در سطح زمین و بر روی دو مقطع از تونل انجام گرفته است. مقایسه‌ی نتایج مدلسازی و نتایج حاصل از ابزاربندی بیانگر صحت روند مدلسازی است. برای حالت H2D است. همچنین نتایج نشان می‌دهد افزایش 4 برابری فشار جبهه‌کار، حداکثر سبب کاهش 5 میلی‌متری بیش‌ترین نشست می‌شود. بنابراین افزایش فشار جبهه‌کار، میزان نشست را کاهش می‌دهد اما این مقدار بسیار ناچیز است.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_121_b9d2cc064b8015caaed648c7144bd941.pdf

دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 1 1 2012 09 22 Sustainable Urban Development Using Underground Space Development Approach-A Case Study: Tajrish Square, Tehran توسعه‌‌ی پایدار شهری با استفاده از فضاهای زیرسطحی- مطالعه‌ی موردی: محدوده‌ی میدان تجریش تهران 69 88 123 10.22044/tuse.2013.123 FA اصغر مولائی دانش‌آموخته‌ی کارشناسی‌ارشد طراحی شهری؛ دانشکده‌ی مهندسی معماری و شهرسازی؛ دانشگاه علم و صنعت ایران Journal Article 2012 10 24 Using underground spaces is one of the new approaches in sustainable urban developments. This approach is intended to solve some urban problems such as shortage of spaces, traffic and environmental issues. This research aims to introduce various underground spaces, their aspects and benefits in the context of urban underground development. In this paper, after defining the problem and explaining its importance, the concepts of sustainable development and underground spaces are described. Underground spaces are then analyzed from climatic, traffic and environmental viewpoints. As a case study, the underground development of Tajrish Square is proposed. Introduction In the past ages, underground spaces have been used due to traditional needs and reasons; but in the contemporary age, extensive construction and use of underground spaces are a new approach in urban development in the world and especially in Iran. Studying the history of the subject indicates that today with the advent of technical inventions and modern evolutions, the development of such spaces especially urban infrastructure are essential due to increasing unfavorable climatic conditions, transportation problems, lack of space on the surface, and environmental pollutions, in addition for the purpose of safety and security improvement. A new approach is introduced in this paper to solve urban problems and supply urban needs such as urban infrastructure, tunnels, underground parking, storages and refineries. Methodology and Approaches Underground development approach has been used in this research considering historical, descriptive and analytical methods in a case study. The methods and software programs used in this research include GIS, AutoCAD, and other software programs for analyzing, designing and rendering. Results and Conclusions The results of this paper show that underground spaces have basic and positive potentials in the sustainability context. These potentials consist of having a constant temperature, sustainability in harsh climates, stability in critical conditions and accidents, source of space, energy, etc. Urban underground development approach can be used for solving urban problems and upgrade sustainability. In Tajrish Square, transportation problems, unfavorable climate, lack of space, in addition to distinctive natural, historical and cultural features are observed. Using people-oriented qualities of urban design and alternatives of underground development from minimum intervention to maximum intervention are presented. After the assessment of the above-mentioned influencing factors the best alternative is selected. Ultimately urban underground space design framework and guideline with emphasis on Tajrish Square are presented in this research. توسعه‌ی پایدار شهری با رویکرد استفاده از فضاهای زیرسطحی یکی از رهیافت‌های نوین در زمینه‌ی شهرسازی است. این رویکرد ضمن استفاده از قابلیت‌های مثبت فضاهای زیرسطحی تلاش می‌کند تا مسایل و مشکلات شهرها از قبیل کمبود فضا، مسایل حمل و نقل و زیست‌محیطی را حل نماید. هدف این مقاله، مطالعه‌ی فضاهای زیرسطحی، جنبه‌ها و فواید استفاده از این فضاها از دیدگاه توسعه‌ی پایدار شهری با روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و بررسی موردی نمونه‌ها است. پس از طرح مساله و اهمیت آن، به تبیین مفهوم توسعه‌ی پایدار و ویژگی‌های فضاهای زیرزمینی پرداخته شده است. در مطالعه‌ی موردی، محدوده‌ی میدان تجریش تهران، با زمینه‌ها و عناصر طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی و همچنین مسایل متعدد در ابعاد ترافیکی، زیست‌محیطی و فضایی بررسی شده است. در این پژوهش توسعه‌ی زیرسطحی محدوده‌ی میدان تجریش به صورت ترکیبی از توسعه‌های نقطه‌ای و خطی پیشنهاد شده است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که توسعه‌ی فضاهای زیرزمینی با رعایت اصول پایداری می‌تواند در حل مسایل شهری بویژه در شهرهای بزرگ و مراکز متراکم آن‌ها موثر واقع شود.

https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_123_fedf2a622dba25c30e4533f6bd6d4c3e.pdf