دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 15 1 2026 03 21 بررسی سرعت جریان هوا در پراکنش گاز متان و نقاط مرده در کارگاه استخراج پلکانی معکوس معادن زغال‌سنگ 57 70 3969 10.22044/tuse.2026.17665.1509 FA محمدرضا قزوینی دانشجوی دکتری؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود فرهنگ سرشکی استاد؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود محمد عطائی استاد؛ دانشکده‌ی مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2026 05 04 ﺗﻬﻮﻳﻪ ﻳﻜﻲ از ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی اﺻﻠﻲ کارگاه استخراج معدن زیرزمینی زغالسنگ می‌باشد. ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻳﺠﺎد ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ اﻣﻦ ﻛﺎری ﺑﺮای ﻛﺎرﮔﺮﻫﺎ و ﺗﺠﻬﻴﺰات؛ ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺟﺮﻳﺎن ﻫﻮا در ﺗﻬﻮﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻓﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ ﮔﺎزﻫﺎ ﺗﺮﻗﻴق شوند، ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر از ﺑﻴﻦ ﺑﺮود و دﻣﺎی ﻫﻮا ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻮد. ﻳﻚ ﻣﺪل ﺳﻪ ﺑﻌﺪی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ رﻓﺘﺎر جریان و سرعت ﻫﻮا در داﺧﻞ کارگاه استخراج زغالسنگ به روش پلکانی معکوس و با گام تخریب 8 متر در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ با استفاده از نرم افزار فلوئنت ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ مناطق ﻣﺮده در ﻣﺴﻴﺮ ﺗﺮدد ﭘﺮﺳﻨﻞ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﻫﻮا در آن از ﺳﺎﻳﺮ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی کارگاه استخراج کمتر اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺮده ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺤﻞ ﺗﺠﻤﻊ ﮔﺎزﻫﺎی ﺧﻄﺮﻧﺎک، ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر و ﺳﺎﻳﺮ آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ.<br />با در نظر گرفتن سرعت هوای 2/1 متر بر ثانیه در ورودی کارگاه استخراج، حجم منطقه‌ای که سرعت آن کمتر از 25/0 متر بر ثانیه می‌باشد نسبت به کل حجم کارگاه استخراج 14/87 درصد محاسبه گردید. پس از افزایش سرعت هوای ورودی به 4 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 85/55 درصد کاهش یافت. پس از افزایش سرعت هوای ورودی به 6 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 52/32 درصد کاهش یافت. در نهایت با افزایش سرعت هوای ورودی به 8 متر بر ثانیه حجم منطقه مرده به کل حجم کارگاه استخراج به 99/8 درصد کاهش یافت. https://tuse.shahroodut.ac.ir/article_3969_2b54272eeb964e2142b0edbea1766bc3.pdf