دانشگاه صنعتی شاهرود و انجمن تونل ایران مهندسی تونل و فضاهای زیرزمینی 2322-3111 مقالات آماده انتشار 2026 07 13 بررسی عددی پاسخ طیف شتاب لرزه‌ای در تونل‌های شهری مدفون در خاک‌های ریزدانه 3841 10.22044/tuse.2026.16934.1505 FA مهدی مخبری گروه مهندسی عمران، واحد استهبان، دانشگاه ازاد اسلامی، استهبان، ایران حسین خادمی ماشاری گروه مهندسی عمران، واحد استهبان، دانشگاه آزاد اسلامی، استهبان، ایران غلامرضا عاطفت دوست گرروه مهندسی عمران، واحد استهبان، دانشگاه آزاد اسلامی، استهبان ایران Journal Article 2025 10 12 این مطالعه به بررسی عددی پاسخ طیف شتاب لرزه‌ای در تونل‌های شهری مدفون در خاک‌های ریزدانه می‌پردازد. هدف اصلی، تحلیل تأثیر عمق مدفون تونل(یا ضخامت آبرفت) بر پاسخ لرزه‌ای تونل‌های با قطرهای مختلف ۶، ۹ و ۱۲ متر و نوع خاک ماسه سیلتی، رس سیلتی و آبرفت بر شتاب طیفی سطح زمین است. تحقیق با استفاده از نرم‌افزار ABAQUS و به کارگیری مدل رفتاری غیرخطی دراکر-پراگر، شبیه‌سازی‌های دینامیکی دو بعدی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که حضور تونل به‌طور کلی موجب تغییرات در مقدار طیف پاسخ شتاب می‌شود. با افزایش عمق اثر حضور تونل کاهش می‌یابد، به‌طوری که در عمق ۴۰ متری، شتاب طیفی در تمامی موارد کمتر از حالت میدان آزاد می‌باشد. قابل‌توجه‌ترین پدیده، تقویت موضعی شتاب طیفی در عمق میانی ۳۰ متری بود. بیشترین میزان تقویت در خاک ماسه سیلتی و برای تونل با قطر ۱۲ متر رخ داده و شتاب طیفی به g 41/8 می‌رسد که نشان‌دهنده افزایش 62/2 درصدی نسبت به حالت بدون تونل بود. در خاک رس سیلتی نیز در شرایط بحرانی، افزایشی حدود ۷ درصدی مشاهده شد. این نتایج بر پیچیدگی اندرکنش خاک-سازه و لزوم درنظرگیری اثر تونل‌ها در ارزیابی خطر لرزه‌ای و طراحی سازه‌های سطحی مجاور تأکید می‌کند